استعداد، ذاتي يا اكتسابي؟

استعداد، ذاتي يا اكتسابي؟ آيا هر مهارتي كه مي بينيم استعداد ذاتي است؟ يا نتيجهٔ تمرين هايي كه ديده نمي شود؟ به گزارش پايگاه فكر و فرهنگ مبلغ، در خانه شان را كه باز مي كردي با يك تابلو نقاشي از منظره پاييزي روبه رو مي شدي. پدر و مادر خانواده هر دو نقاش هاي قابلي بودند؛ هر قسمت خانه پر بود از نقاشي هايي با سبك هاي متفاوت. با ديدن پيچ خم و سايه روشن نقاشي ها، همه بدون شك مي گفتند اينها كار يك نقاش بااستعداد است. وقتي صحبت به فرزندشان رسيد بدون مكث گفتند: قطعاً استعدادش را دارد. انگار كه اين موضوع كاملاً برايشان بديهي بود. اما يك مرتبه لحن صحبت مادر عوض شد؛ از بي حال بودن خطوط و رنگ ها و درست نبودن اصول نقاشي فرزندشان گفتند؛ نارضايتي در صدايشان پنهان بود. پرسيدم: كلاس ميره؟ استاد ديده؟ يك جوري نگاهم كردند انگار سؤال عجيبي پرسيده باشم گفتند: وقتي استعداد داره ديگه احتياجي به استاد و كلاس هست؟ از تحقيقاتي كه در اين باره انجام شده بود برايشان گفتم. افسانه ي استعداد مادرزادي براي مدت هاي طولاني، تصور غالب اين بود كه استعداد چيزي است شبيه رنگ چشم، يا استعداد داري، يا نداري. اين نگاه، ريشه در نظريه هاي قديمي روان شناسي دارد؛ مخصوصاً نظريه هايي كه بر هوش ذاتي تأكيد مي كردند. داغ ترين هاي لحظه جشنواره فجر براي بچه هاي سينماست، مستاجرين بايد بروند/ مارون چگونه آمريكا را در ايران ساخت؟ جشنواره فجر براي بچه هاي سينماست، مستاجرين بايد بروند/ مارون چگونه آمريكا را در ايران ساخت؟ پشت پرده فشارها بر دونالد ترامپ براي آغاز درگيري نظامي با ايران پشت پرده فشارها بر دونالد ترامپ براي آغاز درگيري نظامي با ايران قيمت گوشت قرمز امروز پنجشنبه 16 بهمن 1404/ گوشت چرخ كرده كيلويي چند؟ + جدول قيمت گوشت قرمز امروز پنجشنبه 16 بهمن 1404/ گوشت چرخ كرده كيلويي چند؟ + جدول اين زن با يك نه محكم مسير آمريكا را تغيير داد اين زن با يك نه محكم مسير آمريكا را تغيير داد مثلاً آلفرد بينه، طراح اولين آزمون هوش، باورداشت تفاوت هاي شناختي افراد تا حد زيادي ارثي اند. استعداد، ذاتي يا اكتسابي؟ در دهه هاي اخير، پژوهش هاي گسترده در عصب شناسي (Neuroscience) و روان شناسي رشد تصوير كاملاً متفاوتي ارائه داده اند. يكي از مهم ترين مفاهيمي كه همه چيز را تغيير داد، مفهومي است به نام انعطاف پذيري مغز (Neuroplasticity)مطالعات نشان داده اند مغز انسان، حتي در نوجواني و بزرگسالي، در پاسخ به تمرين و تجربه ساختار فيزيكي خود را تغيير مي دهد. تحقيق مشهور النور مگواير روي رانندگان تاكسي لندن نشان داد بخشي از مغز كه مسئول حافظهٔ فضايي است، در اثر سال ها تمرين، بزرگ تر شده است. اين يعني مغز، مي تواند با تمرين ساخته شود، نه فقط با ژن. داستان 10 هزار ساعت در گزارش هاي علمي مربوط به عملكردهاي سطح بالا، نام يك عدد مدام تكرار مي شود؛ 10,000 ساعت تمرين هدف مند.اين مفهوم از پژوهش هاي آندرس اريكسون آمده؛ روان شناسي كه سال ها نوازندگان، ورزشكاران و جراحان را بررسي كرد. تفاوت افراد موفق با بقيه، نه در داشتن استعداد، بلكه در نوع و ميزان تمرين بود؛ تمريني آگاهانه، سخت و مداوم.اريكسون صراحتاً مي گويد: استعداد بدون تمرين، به ندرت به عملكرد ممتاز منجر مي شود. اما ژن ها چه مي شوند؟ پژوهش هاي علمي مي گويند، ژن ها بي تأثير نيستند.تحقيقات دوقلوها (Plomin, 2018) نشان مي دهد برخي توانايي ها، مثل سرعت پردازش يا قد فيزيكي، پايهٔ ژنتيكي دارند. اما نكته اينجاست كه گاهي تمرين سريع تر از ژن به سمت هدف حركت مي كند. اگر كسي صرفاً بخواهد بااستعداد نهفته در ژنومش به سمت هدفي حركت كند شايد به اندازه كسي كه تمرين و تلاش مستمر دارد موفق نشود. كارول دوك، روان شناس دانشگاه استنفورد، در پژوهش هايش نشان داد كساني كه باور دارند توانايي ها قابل رشد هستند (Growth Mindset)، در مواجهه با شكست پافشاري بيشتري دارند و در بلندمدت عملكرد بهتري نشان مي دهند. برعكس، كساني كه فكر مي كنند استعداد ثابت است، معمولاً زودتر كنار مي كشند. نه به اين دليل كه توانايي كمتري دارند، بلكه چون زودتر باور مي كنند كه نمي شود. نه مي شود استعداد ذاتي را انكار كرد و نه تمرين را جادو دانست. اگر استعداد به تنهايي كافي است، چرا نتيجه نقاشي پسر خانواده راضي كننده نبود؟ منبع:فارس