بازي كودكان اربعين تلاش كرده در كنار سرگرمي، مخاطب را با بخشي از تاريخ و فرهنگ ديني، از جمله روايت شهادت امام علي(ع) در مسجد كوفه و ماجراي خون خواهي مختار ثقفي براي شهداي كربلا، آشنا كند.
به گزارش پايگاه فكر و فرهنگ مبلغ، صنعت بازي هاي موبايلي ايران در سال هاي اخير رشد زيادي داشته است. علاوه بر افزايش تعداد بازي ها، چيزي كه بيش از گذشته مورد توجه قرار گرفته، كيفيت توليد و محتواي اين آثار است.
بنابر روايت مهر، بازي هاي موبايلي امروز ديگر تنها ابزاري براي سرگرمي نيستند، بلكه مي توانند در كنار ايجاد سرگرمي براي مخاطب، مفاهيم فرهنگي، تاريخي و اجتماعي را نيز منتقل كنند. به همين دليل، در سال هاي اخير توجه بيشتري به ظرفيت بازي ها براي آموزش غيرمستقيم و انتقال فرهنگ، هويت، سبك زندگي، آيين ها و حافظه فرهنگي شده است. در صنعت بازي سازي ايران، در سال هاي گذشته تلاش هايي براي روايت فرهنگ عاشورا، موكب داري و پياده روي اربعين در قالب بازي هاي موبايلي صورت گرفته. هرچند تعداد اين آثار زياد نيست، اما برخي از آن ها تلاش كردند تجربه اي نزديك به حال وهواي اين آيين را براي مخاطب، به ويژه كودكان و نوجوانان، بازسازي كنند.
يكي از اين نمونه ها، بازي موبايلي كودكان اربعين است كه توسط مركز نوآوري و دانش بنيان بازي و سرگرمي هاي ايراني ـ اسلامي مِهاد طراحي و توليد شده است. اين بازي روايت خود را از آمادگي براي سفر اربعين آغاز مي كند و بازيكن را در مسير حركت از مرز ايران تا نجف، طريق الحسين و كربلا همراه دو شخصيت اصلي قرار مي دهد. بازيكن در جريان مراحل مختلف بازي، با بخشي از آداب و مناسك اين سفر، از آماده سازي وسايل و عبور از مرز گرفته تا خدمت رساني به زائران، آشنا مي شود و فضاي پياده روي اربعين را از ميان مراحل بازي تجربه مي كند.
تجربه اي از مراحل سفر اربعين؛ از آماده سازي وسايل ضروري تا هدايت زائران
داستان بازي با دو كودك به نام هاي سعيد و زهرا شروع مي شود. اين دو تصميم گرفتند كه به نيابت از كساني كه امكان حضور در پياده روي اربعين را نداشته اند، راهي سفر كربلا شوند. اين دو شخصيت، با نام كاروان كودكان اربعين سفر خود را شروع مي كنند و بازيكن از همان ابتداي مسير در كنار اين دو شخصيت قرار مي گيرد و مراحل مختلف اين سفر را همراه آن ها پيش مي برد. گيم پلي بازي از آمادگي براي سفر آغاز مي شود. در نخستين مرحله، بازيكن بايد به سعيد و زهرا كمك كند وسايل مورد نياز خود را براي پياده روي اربعين انتخاب كنند. هدف اين است كه تنها وسايل ضروري و متناسب با ظرفيت كوله پشتي آماده شود؛ انتخاب وسايل غيرضروري يا سنگين باعث كاهش امتياز مي شود و بازيكن بايد آن مرحله را دوباره انجام دهد.
پس از آماده كردن وسايل، مرحله بعدي به جمع آوري هزينه مورد نياز سفر اختصاص دارد. با عبور از اين بخش، كاروان به مرز ايران و عراق مي رسد. در اين مرحله، بازيكن بايد زائراني را كه گذرنامه دارند از گيت مرزي عبور دهد و افرادي را كه مدارك لازم را همراه ندارند، برگرداند. بعد از عبور از مرز، نوبت به هدايت زائران به وسايل نقليه مي رسد. بازيكن بايد با توجه به مقصد هر زائر، افرادي را كه قصد زيارت نجف دارند سوار اتوبوس هاي نجف كند و زائران عازم كربلا را به خودروهاي مسير كربلا ببرد. به اين ترتيب، روند بازي هم زمان با كاروان، مراحل مختلف سفر اربعين را در قالب فعاليت هاي تعاملي به بازيكن نشان مي دهد.
ميان پرده هايي براي روايت تاريخ و آيين پياده روي اربعين
يكي از بخش هاي بازي كودكان اربعين، ميان پرده هاي سينمايي آن است كه پس از گذراندن دو يا سه مرحله از بازي نمايش داده مي شود. اين ميان پرده ها تلاش مي كنند اطلاعات تاريخي و ديني مرتبط با مسير زيارت را نيز به مخاطب كودك و نوجوان منتقل كنند. براي مثال، پس از آنكه زائران سوار اتوبوس هاي مقصد خود مي شوند، كارواني كه سعيد و زهرا همراه آن هستند وارد شهر نجف مي شود. در اين بخش درباره جايگاه شهر نجف، احترام زائران به بارگاه امام علي(ع) و همچنين نحوه شهادت ايشان توضيحاتي ارائه مي دهد. در ادامه، مخاطب با قبرستان وادي السلام در نجف آشنا مي شود، مكاني كه در روايت هاي ديني از آن به عنوان يكي از مهم ترين قبرستان هاي جهان اسلام ياد شده و مدفن برخي پيامبران و شخصيت هاي بزرگ است.
بازي در ادامه به معرفي برخي اماكن مهم شهر كوفه نيز پرداخته است. در اين بخش، مسجد كوفه و اتفاقات تاريخي مرتبط با آن، از جمله شهادت اميرالمومنين (ع) در محراب اين مسجد، براي بازيكن روايت مي شود. همچنين به آرامگاه مختار ثقفي و نقش او در خون خواهي شهداي كربلا اشاره مي شود. مسجد سهله نيز يكي ديگر از مكان هايي است كه در اين ميان پرده ها معرفي مي شود، مسجدي كه در فرهنگ و باورهاي اسلامي، محل عبادت پيامبراني مانند حضرت ابراهيم، حضرت خضر و حضرت ادريس معرفي شده. پس از زيارت نجف و انجام چند مرحله مانند ساخت پازل حرم امام علي (ع) و مسجد كوفه، ميان پرده ديگري نمايش داده مي شود كه مسير طريق الحسين را روايت مي كند و به نمايش موكب هاي مسير پياده روي اربعين، خدمت رساني به زائران و مهمان نوازي مردم عراق مي پردازد. در بخش هايي از بازي نيز احاديثي از ائمه درباره فضيلت زيارت اربعين و اهميت پياده روي اربعين نمايش داده مي شود تا در كنار تجربه بازي، بخشي از مفاهيم ديني نيز به مخاطب منتقل شود.
بازسازي حال وهواي پياده روي اربعين با تصويرسازي ساده و زنده
يكي از بخش هايي كه در بازي كودكان اربعين قابل توجه است، تصويرسازي مسير سفر از مرز ايران تا نجف و كربلاست. طراحان بازي تلاش كرده اند با استفاده از گرافيك ساده اما زيبا، رنگ هاي گرم و سبك نقاشي ديجيتال كودكانه، فضاي معنوي و حال وهواي پياده روي اربعين را بازسازي كنند. از هواي خشك و گرم عراق گرفته تا موكب ها، حضور زائران و نمايش حرم امام حسين (ع) و بسياري از المان هاي ديگر بصري در خدمت انتقال حس اين سفر قرار گرفته اند. سبك طراحي كودكانه، در كنار استفاده از رنگ هايي مانند سبز، طلايي، قهوه اي و آبي فيروزه اي، توانسته فضاي آرام، معنوي و متناسب با موضوع اربعين ايجاد كند.
يكي از نقاط قوت بازي، يكدست بودن طراحي گرافيكي آن است. شخصيت ها، محيط ها، درخت ها، آسمان، گنبدها و ديگر عناصر بازي همگي با يك سبك مشخص طراحي شده اند، همچنين طراحي چهره هاي كودكانه، رنگ هاي ملايم باعث شده فضاي بازي براي مخاطب كودك مناسب باشد. البته در بخش هايي از طراحي مي توان به مواردي براي بهتر شدن تصاوير اشاره كرد. برخي محيط ها از نظر عمق تصوير و ايجاد حس سه بعدي مي توانند قوي تر باشند و استفاده بيشتر از سايه پردازي، نورپردازي هدفمند و جزئيات پس زمينه مي تواند فضاها را زنده تر كند. همچنين در بعضي بخش ها، مانند محيط موكب ها، اضافه كردن جزئياتي مانند حضور بيشتر زائران و پرچم ها مي تواند حس شلوغي و زنده بودن مسير اربعين را بهتر منتقل كند.
بازسازي حال وهواي اربعين با جلوه هاي صوتي
جلوه هاي صوتي از بخش هايي است كه به خوبي در اين بازي به كار گرفته شده و توانسته نقش مهمي در بازنمايي فضاي واقعي پياده روي اربعين داشته باشد. استفاده از موسيقي ها و نوحه هايي كه مخاطبان در مسير طريق الحسين و موكب هاي عراقي زياد شنيده اند، نواهايي مانند توي اين جاده عاشق زياد، هل بيكم يا زواري هل بيكم و همچنين نواي مداحي حسين از حيدر البياتي شنيده مي شود كه به خوبي توانسته حال وهواي اربعين و شور و عشق حركت زائران در مسير كربلا را به مخاطب منتقل كند. علاوه بر موسيقي و مداحي، صداگذاري هايي در بخش آموزش مراحل بازي نيز ديده مي شود. در جريان بازي، علاوه بر توضيحات نوشتاري، راهنماي صوتي نيز بازيكن را همراهي مي كند و به او توضيح مي دهد كه در هر مرحله بايد چه كاري انجام دهد.
در سال هاي اخير، چندين بازي موبايلي با موضوع اربعين، پياده روي اين ايام و فرهنگ موكب داري توليد شده؛ اما كودكان اربعين تلاش كرده تجربه اي متفاوت و البته نزديك تر به فضاي اين سفر معنوي را براي مخاطب ايجاد كند. در اين بازي، بازيكن همراه دو شخصيت اصلي، سعيد و زهرا، مسير اربعين را تجربه مي كند؛ از آماده كردن وسايل سفر و حركت به سمت مرز عراق گرفته تا رسيدن به نجف و حضور در مسير طريق الحسين. در بخش هايي از بازي، بازيكن تنها يك مشاهده گر نيست، بلكه در كارهايي مانند آماده سازي موكب، خدمت رساني به زائران و حتي برپايي نماز جماعت مشاركت مي كند. همين تعامل باعث شده مفاهيمي مانند همكاري و تعامل خدمت به زائران اباعبدالله(ع) و فضاي آييني اربعين، در قالب تجربه اي ساده براي كودكان و نوجوانان روايت شود.
