جاسوسي از فضا؛ چطور افزايش ماهواره ها دنياي اطلاعات را دگرگون مي كند؟

جاسوسي از فضا؛ چطور افزايش ماهواره ها دنياي اطلاعات را دگرگون مي كند؟ در همين حال، اداره ملي شناسايي ايالات متحده كه ماهواره هاي جاسوسي اين كشور را مديريت مي كند، اعلام كرد كه قصد دارد حجم ناوگان ماهواره هاي جاسوسي خود را كه اينك شامل ده ها ماهواره است، چهار برابر كند. ديويد زيكوسوكا در گزارشي در فارن افرز مي نويسد، دولت ايالات متحده مي تواند ناوگانش را به اين سرعت گسترش دهد، چرا كه در حال حاضر ساخت ماهواره ها در مقايسه با قبل، بسيار ارزان تر شده و پرتاب آن ها به فضا نيز آسان تر شده است. بسياري از اين ماهواره هاي جديد براي نظارت و كنترل در نظر گرفته شده اند و با وجود اين همه دستگاه نظارتي در آسمان، ايالات متحده مي تواند به هدف خود كه «پايش و نظارت دائمي» است دست پيدا كند. اصطلاح پايش دائمي، در معناي اطلاعاتي و امنيتي آن، به حالتي گفته مي شود كه اهداف را بتوان به صورت بي وقفه، 24 ساعت شبانه روز و هفت روز هفته زير نظر گرفت و به اصطلاح حتي پلك هم نزد. اكنون به نظر مي رسد كه ايالات متحده امكان دسترسي به حجم وسيعي از داده هاي ارسالي از فضا را پيدا خواهد كرد تا با كمك پيشرفت هاي هوش مصنوعي، مجموعه بزرگ داده ها و به اصطلاح بيگ ديتا و محاسبات ابري، تمام اين اطلاعات را پردازش كند. به گزارش فارن افرز،ايالات متحده با كمك اين فناوري مي تواند تحركات نيروهاي دشمن را رديابي كند و فرصت بي سابقه اي را براي بازدارندگي و مختل كردن تلاش هاي دشمنانش براي شروع يك جنگ غافلگيركننده فراهم كند. اين فناوري دري به سوي تحولات بزرگ در جهان محسوب مي شود، اما كارشناسان بر اين باورند كه دستيابي به اين سامانه هاي نظارتي فوق العاده پيشرفته، خطرات جديدي را نيز به همراه دارد. حجم زياد داده هاي ارسالي از ماهواره ها ممكن است بار زيادي بر دوش مقام هاي تصميم گيرنده بگذارد و به عدم تمركز در نهادهاي تصميم گيري منجر شود و همچنين پيامدهاي منفي در الگوهاي تصميم گيري به دنبال داشته باشد. درعين حال اگر دشمنان ايالات متحده به اين فناوري ها دست يابند، مي توانند آزادي عمل ديرينه ارتش ايالات متحده را با تهديد مواجه كنند و قادر خواهند بود راحت تر خود را از سربازان آمريكايي پنهان كنند. فارن افرز مي نويسد كه دولت بايدن براي آماده شدن و ورود به چنين دوره جديدي، بايد روش و شيوه شوراي امنيت ملي را در دريافت اطلاعات و استفاده از آن ها براي تصميم گيري تغيير دهد. گسترش پوشش نظارتي مبتني بر فضا، نحوه عملكرد ارتش ايالات متحده در سراسر جهان را تغيير خواهد داد و هر چه كه دولت ايالات متحده زودتر براي اين آينده برنامه ريزي كند بهتر است. ازنظر تاريخي، جمع آوري هرچه بيشتر اطلاعات و رساندن آن اطلاعات در سريع ترين زمان به كساني كه به آن نياز دارند، اهميت بسياري دارد. به گزارش فارن افرز، اين فرايند در عمل با دشواري هاي بسياري روبرو است. به طور مثال در خصوص يك پهپاد نظارتي مدرن، پهپاد مي تواند تصاوير را تقريبا بلافاصله به كاربراني كه به اطلاعات آن نياز دارند منتقل كند، اما اگر به طور مستقيم بر فراز هدف قرار نداشته باشد، تحولات مهمي را كه در قلمرو دشمن رخ مي دهد از دست مي دهد. ايالات متحده پيش تر در قالب پروژه هايي همچون «كرونا» (CORONA)، نخستين سيستم ماهواره اي جاسوسي سي آي اي، مي توانست از خاك شوروي عكس برداري كند و تصاوير آن را به زمين ارسال كند. اما زمان جمع آوري تا بهره برداري از اين تصاوير چند روز و حتي چند هفته طول مي كشيد. ظهور ماهواره هايي با ابعاد اتوبوس مدرسه كه مي توانستند تصاوير ديجيتالي را به زمين ارسال كنند در دهه 1970، مشكل محدوديت زماني را حل كرد، اما اين ماهواره ها در تعداد محدودي به كار گرفته شدند و اين تعداد به حدي نبود كه بتوان پوشش گسترده اي ايجاد كرد. امروزه بر اساس داده هاي منتشرشده از وب سايت هاي تخصصي هوافضا، سازمان هاي اطلاعاتي مي توانند با ده ها ماهواره كه نور مرئي (طول موج هاي فروسرخ) را تشخيص مي دهند و همچنين با ده ها ماهواره راداري كه مي توانند در تاريكي شب و از ميان ابرها رصد كنند، اطلاعات ارزشمندي را گردآوري كنند. اما اين سامانه ها بسيار گران قيمت اند و هر كدام دست كم صدها ميليون دلار هزينه مي برند. بااين حال، به رغم جمع آوري و انتقال سريع اطلاعات با كيفيت بالا با اين ماهواره ها، هنوز تعداد كافي از آن ها وجود ندارد و با كمك آن ها نمي توان سراسر زمين را تحت نظارت گرفت. اما فناوري هاي پيشرفته كنوني ازجمله موشك هاي با قابليت استفاده دوباره، نيمه هادي هاي كوچك تر و همچنين هوش مصنوعي پرقدرت - اكنون به سرعت اين امكان را براي ايالات متحده فراهم مي كنند كه بتواند به اين قابليت دست يابد تا زمين را 24 ساعته و هفت روز هفته زير نظر بگيرد. هزينه ساخت ماهواره ها و تجهيزات فضايي در سال هاي اخير كاهش پيدا كرده و ماهواره هايي پيشرفته با قابليت جمع آوري اطلاعات، ممكن است حتي به كوچكي يك كوله پشتي باشند. اين موضوع را در كنار اين بگذاريد كه هوش مصنوعي نيز پيشرفت هاي قابل توجهي كرده است. در حال حاضر، الگوريتم هاي رايانه اي كه داده ها را به سرعت غربال مي كنند، اطلاعات لازم را به سرعتي باورنكردني براي تحليل گران مي فرستند. در اين بين، شركت هاي خصوصي پرتاب كننده ماهواره ازجمله اسپيس اكس يا راكت لب، به ساخت صورت هاي فلكي ماهواره اي موفق شده اند كه در آن، صدها ماهواره هم زمان با هم كار مي كنند. برخي از اين شركت ها مي توانند اطلاعات تازه اي را تقريبا از هر نقطه از جهان طي 30 دقيقه پس از درخواست ارائه دهند. براي مثال، شركت پلَنِت حدود 200 ماهواره به اندازه ظرف نان دارد كه يك بار در روز، از كل زمين تصويربرداري مي كنند و هر ماهواره مي تواند 10 هزارعكس در روز بگيرد و از منطقه اي برابر با اندازه مكزيك تصوير بردارد. هنگامي كه اوايل سال 2023 يك بالن جاسوسي چيني بر فراز ايالات متحده پرواز كرد، شركت هوش مصنوعي سينتتيك به سرعت با استفاده از الگوريتم هاي يادگيري ماشيني توانست مسير بالون را شناسايي كنند و مكان پرتاب احتمالي آن را تا جنوب چين رديابي كند. واقعيت اين است كه انسان بدون دسترسي به اين فناوري، يعني يادگيري ماشيني و هوش مصنوعي، هرگز نمي تواند اين كار را در اين مدت زمان كوتاه انجام دهد. درحالي كه بخش خصوصي به پيشرفت خود در اين زمينه ادامه مي دهد، دولت ايالات متحده نيز در تلاش است تا برنامه هاي بلندپروازانه خود را براي افزايش سريع تعداد ماهوار ه ها در فضا طي دهه آينده ادامه دهد. به گزارش فارن افرز، وزارت دفاع ايالات متحده قصد دارد سامانه اي را توسعه دهد كه بدون توجه به وضعيت آب وهوا، بتواند 24 ساعت شبانه روز سراسر زمين را رصد كند. چهار برابر شدن ناوگان ماهواره اي اداره ملي شناسايي آمريكا، حجم تصاوير امروزي را 10 برابر خواهد كرد و قابليت هاي نظارتي ايالات متحده را به شدت افزايش خواهد داد. با تعداد انگشت شمار ماهواره هاي گران قيمت كنوني، ممكن است چند روز طول بكشد تا يك ماهواره مشخص دوباره از يك نقطه مشخص بر فراز زمين عبور كند. اما يك ابر صورت فلكي متشكل از صدها يا هزاران ماهواره، مي تواند اطلاعات يك هدف را به طور مداوم به زمين ارسال كند. اين پيشرفت سبب مي شود كه ايالات متحده، همه چيز را، از مناطقي كه زيردريايي هاي موشك هاي باليستيك هسته اي چين در آن نگهداري مي شوند تا تاسيسات سپاه پاسداران حكومت ايران كه مي تواند نيروهاي آمريكايي در عراق و سوريه را تهديد كند، رصد كند. اين فناوري هنگامي كه با نسل بعدي و پيشرفته تسليحات مافوق صوت تركيب شود، مي تواند به ارتش ايالات متحده امكان دهد تا اهداف دوردست را در زماني كوتاه هدف قرار دهد. فرماندهان نظامي به كمك اين نوع فناوري كه اكنون در دست بررسي و آزمايش است، خواهند توانست بدون آن كه نيروهاي خود را در معرض خطر قرار دهند، براي مثال، كل غرب اقيانوس آرام را از بالا تماشا كنند و تمامي كشتي ها را در فضاي نبرد رديابي كنند. اين ماهواره ها در عمليات رزمي پيچيده، با اطلاع رساني به سامانه هاي فرماندهي و كنترل مبتني بر داده هاي پيشرفته، هماهنگي بي سابقه اي را در ميان سرويس هاي نظامي و همچنين با متحدان آمريكا فراهم مي كنند. ايالات متحده با به كار گرفتن فناوري سامانه هاي نظارتي 24 ساعته مي تواند براي مثال چين و روسيه را از تهديد قلمرو مخالفان منطقه اي ضعيف تر خود باز دارد و به عنوان يك عامل بازدارنده، انجام حملات غافلگيرانه را براي آن ها سخت تر كند. هيچ جايي براي پنهان شدن نيست بااين حال، بايد خطرات اين فناوري ها را نيز در نظر گرفت. اتكاي بيش ازحد به فناوري نظارت و پايش 24 ساعته، مي تواند آدم را بدعادت كند. حمله گروه حماس در 7 اكتبر به اسرائيل، يك نمونه از مشكلات وابستگي به فناوري پيشرفته را نشان داد. اسرائيل از سال ها پيش، از نظارت دائمي با فناوري پيشرفته استفاده مي كرد، اما اين سيستم براي نظارت بر مرز اسرائيل با نوار غزه، به رهبران اسرائيل اعتمادبه نفس كاذبي داد و سبب تصميم گيري اشتباهي شد كه بر اساس آن، سربازان اسرائيلي كه غزه را زير نظر داشتند، به كرانه باختري فرستاده شدند. اتكاي بيش ازحد به اطلاعات جمع آوري شده از فضا نيز به همين طريق ممكن است دولت ايالات متحده را به اشتباه هاي مشابه سوق دهد. به علاوه، سامانه هاي مجهز به هوش مصنوعي كه از طريق بررسي داده هاي جديد كار مي كنند، ممكن است اشتباهات فاحشي را مرتكب شوند. اگر هدفي كه تصور مي شود يك پرتابگر موشك متحرك است، درواقع يك تله فريب يا بدتر از آن، مثلا يك اتوبوس غيرنظامي باشد، چه بايد كرد؟ برعكس، اگر يك سيستم هوش مصنوعي به نحوي نتواند استقرار يك پرتابگر موشك هسته اي متحرك را به منظور ارسال براي تجزيه وتحليل انساني تشخيص دهد، چه وضعيتي پيش خواهد آمد؟ دسترسي به اين نوع اطلاعات، همچنين مي تواند نحوه عملكرد دولت ايالات متحده و اتخاذ تصميمات مهم امنيت ملي را نيز تغيير دهد. دسترسي به اين گونه منابع اطلاعاتي تقريبا بي پايان، مي تواند به مديريت وسواسي (سبك مديريتي مبتني بر نظارت و كنترل شديد تك تك افراد) در امور روزمره امنيت ملي و همچنين به بحران هاي حاد در اين زمينه منجر شود. در چنين شرايطي، شوراي امنيت ملي ايالات متحده ممكن است از ترس اينكه به عنوان يك نهاد كند و ناكارآمد ديده شود، بدون تجزيه وتحليل كافي، در پاسخ به مشكلات يا تهديدات، به انجام اقدامات سريع و فوري تمايل پيدا كند. وزارت دفاع ايالات متحده همچنين بايد با خطر دستيابي چين و روسيه به اين فناوري ها نيز كنار بيايد و اين واقعيت را نيز بپذيرد كه عمليات حساس نظامي و اطلاعاتي ايالات متحده ممكن است در معرض نظارت عمومي، اختلال و شكست قرار بگيرد. براي نمونه اگر چين نيز بتواند از همين فناوري نظارتي مستمر بر غرب اقيانوس آرام و جزاير آن استفاده كند، قادر خواهد بود حركت نيروهاي آمريكايي را رديابي كند. اين موضوع ممكن است تنش هايي را نيز به دنبال داشته باشد. چين و روسيه در حال حاضر از برتري اطلاعاتي ايالات متحده در گردآوري داده ها ناخشنودند. ايجاد مزاحمت براي پروازهاي جاسوسي آمريكا و حتي نزديك شدن و هدف قرار دادن ماهواره هاي اطلاعاتي آمريكا با ليزر ازجمله اين خطرات است. واقعيت اين است كه چين نيز در حال حاضر آماده ارائه چنين قابليت هايي است. شركت «چانگ گوانگ ستلايت تكنولوژي چين» (Changguang Satellite Technology) در حال كار روي صورت فلكي ماهواره اي خود است كه قادر خواهد بود تا سال 2030 هر 10 دقيقه يك بار از هر نقطه روي زمين تصويربرداري كند. با توجه به مرز خاكستري و مبهم ميان دو بخش دولتي و خصوصي در چين، منطقي است انتظار داشته باشيم كه ارتش چين به مجموعه چانگ گوانگ دسترسي داشته باشد. گزارش فارن افرز در ادامه با اشاره به اين كه ارتش ايالات متحده نيز بايد به نوبه خود با عمليات در چنين شرايطي سازگار و هماهنگ شود، مي نويسد كه برتري نظامي فوق العاده در مناقشات پس از جنگ سرد، سبب تضعيف توانايي هاي ايالات متحده در استتار، پنهان كاري و عمليات فريب شده است. اين مقاله مي افزايد كه وزارت دفاع ايالات متحده بايد گزينه هاي جديدي براي اقدامات متقابل سياسي، عملياتي و فني در نظر بگيرد و از پيشرفت ها در زمينه هايي مانند هوش مصنوعي، علوم رفتاري انساني و علم مواد (شامل نانوماده و فراماده) استفاده كند. چنين فناور ي هايي به ارتش ايالات متحده كمك مي كند تا سربازان، سلاح ها و ساير دارايي هاي خود را با محيط فيزيكي تركيب كند تا دشمن را در بررسي الگوريتم هاي تشخيص تصوير و اطلاعات به دست آمده از آن، به اشتباه بيندازد و سردرگم كند. بر اساس اين گزارش، راهبرد جديد بايد ارتش ايالات متحده را تشويق كند تا بيشتر براي توسعه و ساخت سامانه ها و ترفندهاي استتار پيشرفته هزينه كند. فارن افرز در پايان با اشاره به سرعت پيشرفت هاي فناوري در جمع آوري اطلاعات مبتني بر فضا، مي نويسد كه ديگر زماني براي اتلاف وقت باقي نمانده است.