چرا انحصار در بازار، منجر به خودروهاي ميليارد توماني شد؟

صحبت از قيمت پرايد و مقايسه ي آن با درآمد متوسط مردم ايران، توضيح واضحات و گزافه گويي است. با شروع سال 1398، ارزش دلار به 15 هزار تومان رسيد و طبيعتا، بسياري از افراد جامعه با هدف جلوگيري از كاهش ارزش دارايي هاي نقدي خود، به خريد خودروهاي مختلف روي آوردند. هرچند نمي توان از گناه خودروسازان و كاهش توليد آن ها به سادگي گذشت، مهم ترين مقصر اين فاجعه از نگاه كارشناسان، مديريت انحصاري بازار و جلوگيري از واردات خودرو به بهانه هاي مختلف است. از يك سو، حمايت از توليدكننده ي ايراني و شاغلان در صنعت خودرو بهانه مي شود و از سويي ديگر، كمبود منابع ارزي و اهميت جلوگيري از خروج سرمايه ها دغدغه ي دولت مردان است.Maserati GranTurismoروزگاري نه چندان دور، انواع خودروهاي لوكس با قيمت بيش از يك ميليارد تومان در بازار ايران انگشت شمار بودند. پيش از جهش قيمت دلار به رقم هاي بيشتر از 4,000 تومان، محصولاتي از پورشه و مازراتي با قيمت 1 تا 1.5 ميليارد تومان فروخته مي شدند. درضمن، اندك مدل هاي سفارشي از مرسدس بنز و بي ام و هم به لطف شرايط ويژه و به دليل كم ياب بودن در ايران، قيمت 9 رقمي داشتند. باوجوداين، حالا شرايط متفاوت از سال 1396 است و پيداكردن خودروهايي با برچسب قيمت بيش از يك ميليارد تومان در بازار تهران و مشهد و ديگر شهرهاي بزرگ سخت نيست. اتفاقا اين محصولات به راحتي خريد وفروش مي شوند و شرايط ركود را نشان نمي دهند.مقاله ي مرتبط: - فهرست قيمت پرفروش ترين خودروهاي ايران در بازار آزاد موضوعي كه ذهن افكار عمومي را به شدت آزار مي دهد، جولان خودروهاي ميليارد توماني با پلاك ملي و مدل هاي جديد است. از ديدگاه عامه ي مردم، اختلاف طبقاتي وجود دارد و البته هر شخص متمول، حق دارد از امكانات مالي اش براي انواع محصولات لوكس هزينه كند؛ اما باتوجه به ممنوعيت واردات خودرو از اواسط سال 1396 و محدوديت مربوط به مدل هاي داراي پيشرانه ي حجيم (بيش از 2.5 ليتر)، برخورد دوگانه ي گمرك و قوانين مربوط به واردات خودروهاي خارجي، چگونه توجيه مي شود. آيا نمي توان با واردات مدل هاي دست دوم و اقتصادي از خارج، افزايش قيمت محصولات ساخت داخل را مديريت كرد؟بازار خودرو ايران در چنگال انحصار علي خاكساري، استاد دانشگاه علامه طباطبايي، با اشاره به آشفته بازار خودرو عنوان كرد: اين وضعيت ناشي از سوء مديريت و وجود انحصار در بازار و ممنوعيت واردات خودرو است كه هزينه هاي سرسام آوري روي دوش مردم تحميل مي كند. عرضه و تقاضاي خودرو در بازار رقابتي واقعي، باعث تعيين قيمت خودرو مي شود. بازار خودرو ايران سه دهه است كه به انحصار جدي دچار شده و هرروز نيز اين انحصار شدت مي يابد. قيمت خودرو در كشورمان سرسام آور است و با هيچ معياري نمي توان آن را توجيه كرد. طبق استانداردهاي جهاني، قيمت خودرويي معمولي و توليد روز بايد معادل چهار ماه حقوق كارمند عادي باشد؛ در حالي كه هم اكنون در ايران، با چنين وضعيتي روبه رو نيستيم. البته منظور از خودرو معمولي، خودروهاي بي كيفيتي توليد داخل نيستند. قيمت گران خودرو در ايران لطماتي جدي به سلامت مردم و محيط زيست و اقتصاد كشور مي زند و هزينه هايي گزاف بر دوش مردم مي گذارد.دست هاي پشت پرده و سوءاستفاده از سيل نقدينگي در بازار خودرو سيدناصر موسوي لارگاني، عضو كميسيون اقتصادي مجلس شوراي اسلامي، سياست گذاري هاي اشتباه پولي دولت و بي انضباطي هاي مالي در بودجه را دليل آشفتگي در بازار خودرو مي داند. او معتقد است:نرخ خودرو در بازار آزاد را چه كسي تعيين مي كند كه اعلام مي شود 5 درصد زير قيمت بازار آزاد است؟ افزايش قيمتي كه هم اكنون در بازار خودرو رخ داده، مشابه همان افزايش قيمتي است كه سال گذشته در بازار ارز، طلا، سكه و مسكن اتفاق افتاد يا همانند افزايش قيمت گوشت است كه سه ماه قبل اتفاق افتاد. ريشه تمام اين افزايش قيمت ها در سياست گذاري هاي اشتباه پولي دولت و بي انضباطي هاي مالي در بودجه است؛ يعني براي آنكه اقتصاد تورم سنگين و نقدينگي سرگردان را شاهد نباشد، بايد وزارت اقتصاد و بانك مركزي و سازمان برنامه وبودجه رفتار خود را اصلاح كنند. اين دليل ماجراي افزايش قيمت ها است و ساير داستان، ديگر معلول ماجرا است. حالا پرسش اين است كه شما مي خواهيد دليل ماجرا را حل كنيد يا به دنبال راهكار هايي براي حل معلول ها باشيد؟سعيد موتمنيسعيد مؤتمني، رئيس اتحاديه ي نمايشگاه داران خودرو، درباره ي افزايش قيمت خودرو ها مي گويد:در اول دي1397، سانتافه كرمان موتور 500 ميليون تومان بود؛ ولي امروز 950 ميليون تومان است. همچنين، سراتو شركت سايپا 200 ميليون تومان بود؛ اما امروز 360 تا 370 ميليون تومان معامله مي شود. مزدا نيز حدود 230 ميليون تومان بود كه امروز حدود 500 ميليون تومان است.اين فرضيه مطرح شده كه برخي خودرو ها، مانند سانتافه، به نوعي رهبري قيمت بازار خودرو ها را در دست گرفته و تحولات قيمتي در اين خودرو ها به بازار خودرو هاي خارجي هم وارد شده و از اين مسير بازار خودرو هاي داخلي نيز متلاطم شده است. فرضيه مذكور اين موضوع را دنبال مي كند كه گويا دست هايي پشت پرده وجود دارند كه بازار خودرو ها را به بازي گرفته اند. SL iranدرادامه ي مطلب، تعدادي از خودروهاي بازار ايران را معرفي مي كنيم كه در نمونه هاي دست دوم با قيمت بيش از يك ميليارد تومان معامله مي شوند. همچنين، نگاهي خواهيم انداخت به قيمت نمونه هاي دست دوم از اين خودروها كه در بازار كشورهاي خارجي نواحي شمال غرب ايران، مثل گرجستان و آذربايجان و ارمنستان وجود دارند. در اين مطلب، منبع استعلام قيمت خودروهاي داخل ايران نمايشگاه هاي تهران و مشهد بوده اند و براي محاسبه ي قيمت مدل هاي موجود در خارج از كشور، به سايت AutoPapa مراجعه كرده ايم. اين مقايسه نشان مي دهد چگونه جلوگيري از واردات خودرو به افزايش قيمت نمونه هاي دست دوم منجر مي شود.محصولات خانواده ي بي ام وپرشياخودرو به عنوان نماينده ي رسمي بي ام و در ايران فعاليت مي كند و مشابه ديگر واردكنندگان خودرو، فعاليت در بازار را كاهش داده است. افزون براين، به آساني مي توان مدل هاي 2017 و حتي 2018 از خودروهاي لوكس سري 5 و سري 7 را در نمايشگاه ها مشاهده كرد. البته، كراس اورهاي X3 و X4 شرايط مشابهي دارند.BMW 7 Series / بي ام و سري 7مدل 2017 يا 2018 از بي ام و سري 7 با كاركرد صفر يا نزديك به صفر كيلومتر، بين سه ميليارد تا چهار ميليارد تومان فروخته مي شوند. نسخه هاي ويژه با امكانات بيشتر، ازجمله مدل 730i، ممكن است تا پنج ميليارد تومان ارزش داشته باشند و معامله شوند. اين خودورها به دليل استفاده از پيشرانه ي دوليتري توربوشارژ، مدتي قبل از ممنوعيت واردات خودرو، وارد ايران شده اند. بي ام و سري 5 هم شرايطي مشابه سري 7 دارد و البته، ارزان تر است. مدل 2018 از 530i صفركيلومتر، حدود 2 تا 2.5 ميليارد تومان قيمت دارد. بي ام و X4 صفركيلومتر و مدل 2018 كم ياب است. درمقابل، نمونه هاي كم كاركرد 2017 با پيشرانه ي دوليتري، قيمتي درحدود 2 تا 2.5 ميليارد تومان دارند. تعدادي از ديگر محصولات بي ام و، مثل سري 4 كوپه ي مدل 2016 و كراس اور X3 مدل 2017 و نمونه هايي از Z4 مدل 2015 هم، 1 تا 2 ميليارد تومان قيمت دارند.mix 1در بازار كشورهاي شمال غرب ايران، بي ام و 535i مدل 2016 با پيشرانه ي دوليتري و 20 هزار كيلومتر كاركرد، 22 هزار دلار قيمت دارد. كراس اور X4 مدل 2018 با پيشرانه ي 2.8 ليتر و كاركرد 10هزار كيلومتر نيز به قيمت 35 هزار دلار فروخته مي شود.محصولات مرسدس بنزيكي از محبوب ترين خودروهاي بنز در ايران، نسخه ي پايه از كلاس E است كه در بازار جهاني، ضعيف ترين پيشرانه را دارد. اين خودرو با كد E200 مدل 2017 و پيشرانه ي دوليتري، حدود سه ميليارد تومان قيمت دارد. مدل 2016 كم كاركرد كد E250 نيز بيش از دوميليارد تومان معامله مي شود.ُS classنكته ي بسيار جالب درباره ي بنزهاي موجود در ايران، قيمت بسيار گران نمونه هاي مدل قديمي است؛ مثلا S كلاس كد S500 مدل 2011 به لطف استفاده از پيشرانه ي 4.7 ليتري و امكانات رفاهي درخورتوجه، با 50 هزار تا 100 هزار كيلومتر كاركرد، بيش از دوميليارد تومان قيمت دارد. حتي S350 مدل 2009 بيش از يك ميليارد تومان معامله مي شود. نمونه هاي كم ياب، مثل CLS 500 مدل 2012 و SL350 مدل 2010، بين 1.5 تا 2.5 ميليارد تومان قيمت دارند.mix 6در سايت هاي خارجي، مرسدس بنز E350 مدل 2013 با 25 هزار كيلومتر كاركرد، 15 هزار دلار قيمت گذاري شده است. مدل S550 ساخت 2009 با 10 هزار كيلومتر كاركرد و امكانات سري AMG و پيشرانه ي 5.5 ليتري 15 هزار دلار قيمت دارد.محصولات پورشهمعروف ترين خودرو پورشه در بازار جهاني، مدل 911 كه در كشورمان نيز وجود دارد. البته در ايران، تعداد پانامرا و كاين بيشتري درمقايسه با 911 وارد شده اند.panameraهرچند غالب مدل هاي پورشه 911 در بازار ايران، ساخت 2013 و پيش از آن هستند، عموما بيش از 2.5 ميليارد تومان قيمت دارند. البته، اختلاف قيمت بين مدل 2010 و 2013 با كاركرد و امكانات مشابه، ممكن است به دوميليارد تومان برسد. براي مثال، نسخه ي كروك 911 مدل 2013، شايد بيش از چهارميليارد تومان معامله شود. پورشه پانامرا 4S و كاين مدل 2012 يا 2013 نيز با 30هزار تا 50 هزار كيلومتر كاركرد، حدود دو تا سه ميليارد تومان قيمت دارند. عضو تازه ي اين گروه، پورشه ماكان است كه برخلاف بدنه ي كوچك تر، به لطف مدل هاي 2017 و 2018 تا سه ميليارد تومان معامله مي شود.mix 3خارج از ايران، پورشه كاين 2011 با 67 هزار كيلومتر كاركرد، حدود 19 هزار دلار قيمت دارد. البته، مي توان به پورشه 911 مدل 2002 نيز اشاره كرد كه با 89 هزار كيلومتر كاركرد، قيمتش 17 هزار دلار است.محصولات تويوتا و لكسوسبه تازگي مطلع شديم تويوتا راو4 صفر كيلومتر مدل 2017 در بازار تهران، با قيمت يك ميليارد تومان مشتري دارد. شايعه شده معدود مدل هاي واردشده با سال ساخت 2018 نيز قيمت 1.2 ميليارد توماني دارند.Camry hybridعلاقه مندان تويوتا لندكروزر به قيمت دو تا چهار ميليارد توماني براي مدل هاي دست دوم اين خودرو عادت كرده اند. بزرگ ترين محصول ژاپني بازار با پيشرانه ها ي 4 و 4.7 و حتي 5.7 ليتري، بين سال هاي 2012 تا 2017 به تعداد نسبتا زيادي به ايران وارد شده اند؛ درحالي كه چگونگي واردات اين محصولات به دليل استفاده از پيشرانه ي حجيم سؤال برانگيز است. تويوتا كمري هم عضو جديد خانواده ي خودروهاي ميليارد توماني ايران محسوب مي شود. به عنوان مثال، كمري هيبريد ساخت 2016 به شرط كاركردي كمتر از 30 هزار كيلومتر، 850 ميليون تا 1 ميليارد تومان قيمت دارد.lexus nxدر بازار جهاني، مدل NX كراس اوري ميان رده محسوب مي شود و يكي از محصولات ارزان قيمت لكسوس است. اين خودرو در نسخه ي پايه با كد NX 200T بيش از يك ميليارد تومان قيمت دارد و در بعضي نمايشگاه ها، با قيمت 1.5 ميليارد تومان در نمونه هاي صفركيلومتر معامله مي شود. لكسوس RX دست دوم مدل 2012 با حدود 100 هزار كيلومتر كاركرد، قيمتي مشابه NX مدل 2017 دارد. اندك نمونه هاي صفركيلومتر لكسوس RX ساخت 2018 هم در نمايشگاه هاي تهران ديده مي شوند كه قيمتشان 2.5 تا 3 ميليارد تومان است.mix 4در كشور گرجستان، تويوتا راو4 مدل 2017 با 16 هزار كيلومتر كاركرد، 17 هزار دلار و كمري 2017 با 28 هزار كيلومتر كاركرد، 14 هزار دلار و لكسوس RX350 مدل 2013 با 70 هزار كيلومتر كاركرد، 20 هزار دلار آگهي شده اند.محصولات هيونداي و كياالبته براي نگارنده هم مشاهده ي قيمت يك ميليارد تومان براي كراس اورهاي كره اي عجيب است. نمونه ي صفركيلومتر هيونداي سانتافه 2017 با امكانات متفاوت، 950 ميليون تا 1.2 ميليارد تومان قيمت دارد. شرايط براي كيا سورنتو هم مشابه سانتافه و در بعضي مدل ها گران تر است.santafe santa feهيونداي جنسيس و سنتنيال نيز اين روزها به عنوان محصولي سوپرلوكس در بازار ايران مطرح هستند. اين خودروها با مدل هاي 2012 تا 2014 و صفر تا 50 هزار كيلومتر كاركرد، 1 تا 1.5 ميليارد تومان قيمت دارند. همچنين، اندك نمونه هاي وارداتي از نسل جديد هيونداي سوناتا و آزرا به گروه خودروهاي ميليارد توماني بازار ايران پيوسته اند. مدل هاي كم كاركرد و سالم از هيونداي وراكروز (iX55) و كيا موهاوي ساخت 2013 نيز حدود 900 ميليون تومان تا 1 ميليارد توما، قيمت دارند.mix 5در بازار فروش خودروهاي دست دوم گرجستان، هيونداي سانتافه 2014 با 48 هزار كيلومتر كاركرد، 15 هزار دلار و هيونداي آزرا 2013 با پيشرانه ي 3.3 ليتر و 59 هزار كيلومتر كاركرد، 6,850 دلار فروخته مي شوند.